Nieuwe EU wetgeving: Wat verandert er op het etiket?

- Een workshop van Food Doctors -

Inleiding

Food Doctors is een adviesbureau op het gebied van voedselveiligheid en kwaliteit. Binnen dat kader adviseert en ondersteunt zij - vanuit een wetenschappelijke benadering - koepelorganisaties, overheden en industrie. Food Doctors biedt ook hulp bij calamiteiten met betrekking tot voedselveiligheid.

In januari en maart 2011 organiseerde Food Doctors een workshop over de nieuwe EU wetgeving op het gebied van etikettering, declaratie van voedingswaarde, allergenen en additieven en nieuwe wetgeving op het gebied van voedings- en gezondheidsclaims. Sprekers waren Klaske van Hoeij-de Boer van Food Doctors, Marjan van Ravenhorst van Allergenen Consultancy en Stephan Peters van het Voedingscentrum.

Nieuwe etiketteringsvoorschriften van de EU

Klaske van Hoeij

Omdat de EU levensmiddelenwetgeving teveel versnipperd was geraakt is besloten om één nieuwe etiketteringsverordening te maken waarin alle regels op het gebied van etikettering en voedingswaarde zijn opgenomen. Deze verordening gaat ook gelden voor onverpakte levensmiddelen en voor afstandsverkopen, dat zijn producten die via Internet gekocht worden. Veel regels blijven onveranderd. Nieuw is een minimum lettergrootte van 1,2 mm, de aanduiding "ontdooid" en de aanduiding "nano". Voedingswaardedeclaratie wordt verplicht voor vetten, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout. Vermoedelijk wordt een herhaling van de voedingswaardedeclaratie op de voorzijde van de verpakking niet verplicht. Etikettering van het land van herkomst wordt uitgebreid met vlees van varken, schaap, geit en pluimvee en nog verdere uitbreiding wordt overwogen. Het voorstel moet nu nog tweemaal door het Europese Parlement beoordeeld worden en daarna ook nog tweemaal door de Europese Commissie worden goed- of afgekeurd. Het is de bedoeling dat de verordening eind 2011 of begin 2012 van kracht wordt.

Allergenendeclaratie

Marjan van Ravenhorst

Voedselovergevoeligheid komt voor bij 1 tot 7% van de bevolking en varieert van milde tot levensbedreigende reacties. Voedselintolerantie zoals overgevoeligheid voor lactose geeft meestal milde symptomen en heeft een drempelwaarde. Bij coeliakie (glutenovergevoeligheid) treedt de reactie meestal pas na een aantal uren of een dag op. Bij voedselallergie treedt de reactie binnen enkele minuten op en kan de reactie levensbedreigend zijn als geen medicijnen worden toegediend. Er zijn 14 stoffen die verplicht gedeclareerd moeten worden. Ook afgeleide producten zoals pinda-olie en caseïnaat moeten gedeclareerd worden, behoudens enkele uitzonderingen. Etikettering moet plaatsvindenin de ingrediëntendeclaratie. Er worden veel fouten gemaakt bij de declaratie van allergenen. Daarvan passeerden vele voorbeelden de revue. De meeste fouten betreffen de niet wettelijk verplichte vermeldingen: allergenen die via kruisbesmetting in het product kunnen komen; de samenvatting van aanwezige allergenen en etikettering van verpakte en onverpakte producten. Er wordt bijvoorbeeld over sporen van een allergeen gesproken terwijl het om een macro-ingrediënt gaat. Of een allergeen wordt niet vermeld in de samenvatting. Als de nieuwe etiketteringsverordening van kracht wordt moet allergenen informatie ook gegeven worden bij verpakte en onverpakte producten, bijvoorbeeld in snackbars, restaurants en instellingskantines.

Additieven en claims wetgeving

Stephan Peters

E-nummers of additieven, die door de EU zijn goedgekeurd krijgen een E-nummer. Om goedkeuring te krijgen moet de technische noodzaak van de toevoeging worden aangetoond en moet een dossier worden overlegd waaruit blijkt dat de stof geen gevaar oplevert voor de gezondheid. Bij consumenten is er een onredelijke angst voor additieven, die wordt aangewakkerd door publicaties als het boekje "Wat zit er in uw eten?" en lijsten met zogenaamd gevaarlijke additieven die op het Internet circuleren. De industrie speelt in op onderbuikgevoelens van consumenten door het zogenaamde 'clean label' met teksten als: 'geen E te veel' of door op het etiket de naam van het additief te vermelden in plaats van het E-nummer. Dergelijke eisen zijn overigens vaak afkomstig van de detailhandel. Het Voedingscentrum probeert juist om de consument te overtuigen van de veiligheid van additieven met een E-nummer. Dat zouden fabrikanten ook moeten doen.

Er is al sinds 2006 nieuwe wetgeving op het gebied van voedings- en gezondheidsclaims (Verordening EG/1924/2006). Er zijn verschillende soorten claims mogelijk, maar medische claims zijn niet toegestaan. Voedingsclaims gaan over de samenstelling van het product, bijvoorbeeld 'Rijk aan ...' of 'Bron van ...' of 'Zonder toegevoegd ...' of 'Natriumarm'. Hiervoor zijn duidelijke regels gesteld die al van kracht zijn.
Daarnaast zijn er drie soorten gezondheidsclaims:
1. Generieke claims. Deze betreffen algemeen aanvaarde kennis, bijvoorbeeld: 'Calcium is goed voor de botten' en 'Jodium ondersteunt de werking van de schildklier'.
2. Ziekterisicobeperkingsclaims: 'Product X verlaagt slecht cholesterol dat is geassocieerd met hart en vaatziekten' en 'Kalium verlaagt de bloeddruk'.
3. Claims gericht op kinderen: 'DHA bevordert de ontwikkeling van de hersenen'.
Er zijn 43000 claims ingediend. EFSA heeft de claims ingedeeld in categorieën en is nog steeds bezig met de evaluatie, die vermoedelijk in 2012 wordt afgerond.

Klaske van Hoeij-de Boer